Wat was het vermogen van Anton Heyboer? De Nederlandse schilder en graficus Anton Heyboer (9 februari 1924 tot 9 april 2005) gold tijdens zijn leven als een van de meest eigengereid levende kunstenaars van Nederland. Hij woonde op een boerderij in Den Ilp samen met meerdere vrouwen, verwierp galeries en musea naar eigen zeggen vanwege te hoge prijzen, en bouwde desondanks een oeuvre op van naar schatting tachtigduizend beeldende werken.
Op het moment van zijn overlijden in 2005 werd het vermogen van Anton Heyboer geschat op enkele honderdduizenden tot wellicht enkele miljoenen euro’s, afhankelijk van de getaxeerde waarde van zijn nalatenschap. Zijn rijkdom zat niet op een bankrekening maar in een indrukwekkend beeldarchief: schilderijen, etsen, tekeningen en sculpturen die tot op de dag van vandaag op veilingen, in galerieën en bij verzamelaars van eigenaar wisselen.
Wat is het vermogen van Anton Heyboer?
Het vermogen van Anton Heyboer werd op het moment van zijn overlijden (9 april 2005) geschat op enkele honderdduizenden tot een paar miljoen euro, vrijwel geheel opgebouwd uit zijn kunstnalatenschap van circa tachtigduizend werken. Zijn meest waardevolle stukken haalden op veilingen bedragen tot 24.000 euro per werk; de meerderheid van zijn grafiek circuleerde voor bescheidener prijzen omdat Heyboer zelf altijd vond dat kunst voor iedereen betaalbaar moest zijn.
Wie is Anton Heyboer?
Anton Heyboer werd geboren op 9 februari 1924 in Sabang (het huidige Indonesië), destijds een eiland voor de kust van Sumatra dat onderdeel uitmaakte van Nederlands-Indië. Zijn vader werkte als werktuigbouwkundig ingenieur bij Shell, wat het gezin naar Curaçao (1933 tot 1938) en uiteindelijk naar Nederland bracht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Heyboer gedwongen in een Berlijnse werkplaats te werken, waaruit hij wist te ontsnappen. In 1951 belandde hij met een oorlogstrauma in een psychiatrische kliniek in Santpoort, waar hij de genezende kracht van de kunst ontdekte. Na zijn ontslag begon hij te etsen en schilderen en bouwde hij in korte tijd naam op: zijn werk werd aangekocht door het Stedelijk Museum Amsterdam, het MoMA in New York en het Brooklyn Museum. In de jaren zestig en zeventig nam hij deel aan Documenta (drie keer), de Biënnale van Venetië en de Internationale Grafiekbiënnale in Tokyo, waar hij in 1962 de Ohara Museum Prize won. In 1964 benoemde de Accademia Fiorentina delle Arti del Disegno hem tot ereblid. Op het hoogtepunt van zijn internationale bekendheid trok hij zich in 1984 terug uit de officiële kunstwereld en liet hij de verkoop van zijn werk over aan zijn vrouwen vanuit de boerderij in Den Ilp. Zijn werk werd in 2002 beloond met een Ridderschap in de Orde van Oranje-Nassau.
Leuke weetjes over Anton Heyboer
- Anton Heyboer leefde op zijn boerderij in Den Ilp tegelijkertijd samen met vijf vrouwen, wat hem in de jaren zeventig en tachtig internationale media-aandacht opleverde. Comedian André van Duin bezocht het bijzondere huishouden in 1996 voor een komisch tv-fragment.
- Heyboer baseerde zijn gehele beeldtaal op een persoonlijk numerologisch systeem dat hij de Kabbalah koppelde: de getallen 1 tot en met 9 symboliseerden voor hem stadia van menselijke onschuld. Dit ‘Systeem’ verwierf hij in 1951 tijdens zijn ziekenhuisopname en gebruikte hij tot aan zijn overlijden als leidraad voor elk werk.
Anton Heyboer overleed op 9 april 2005 in Den Ilp, 81 jaar oud. Zijn artistieke nalatenschap wordt beheerd door de Anton Heyboer Stichting. Museum JAN (voorheen Museum Jan van der Togt in Amstelveen) wijdde aan hem een retrospectieve tentoonstelling met de titel ‘Levenskunstenaar’, waarmee het museum zijn werk voor een nieuw publiek ontslootte. De kunstmarkt toont na zijn dood een blijvende interesse: zijn schilderijen en etsen verschijnen regelmatig op veilingen bij Kunstveiling.nl en bij internationale platforms als Invaluable.
Hoe bouwde Anton Heyboer zijn vermogen op?
Heyboer begon zijn commerciële carrière als graficus in de late jaren vijftig. Zijn doorbraak kwam met een expositie bij Galerie Espace in Amsterdam, waarna het Stedelijk Museum, het MoMA en het Brooklyn Museum werk van hem aankochten. Die museale erkenning maakte hem aantrekkelijk voor Europese en Amerikaanse verzamelaars en legde de basis voor een stabiel inkomen uit kunstverkopen. In de jaren zestig en zeventig groeiden zijn prijzen gestaag, maar Heyboer hield ze bewust laag: hij vond dat kunst geen eliteproduct mocht zijn. Daarmee beperkte hij zijn eigen inkomsten, maar vergrootte hij tegelijkertijd het bereik van zijn oeuvre.
Na zijn terugtrekking uit de galeries in 1984 verliep de verkoop informeel via de boerderij in Den Ilp, waar geïnteresseerden langs konden komen om werk te bekijken en te kopen. Zijn vrouw Petra opende er een informeel galerie-aan-huis. Dit model leverde hem een bescheiden maar geregeld inkomen op, aangevuld met incidentele institutionele aankopen. Zijn totale vermogen bleef daarmee klein in vergelijking met kunstenaars die actief op de internationale veiling- en galeriemarkt opereerden. Het zat in het werk zelf, en dat bleef na zijn dood ook de voornaamste waarde van zijn nalatenschap.
Wat zijn de kunstwerken van Anton Heyboer waard?
De waarde van Heyboers werk varieert sterk per medium en periode. Zijn meest waardevolle werken zijn grote schilderijen uit de late jaren vijftig tot eind jaren zeventig, de periode die door kenners wordt beschouwd als zijn artistieke hoogtepunt. Het schilderij ‘I do not share my spirit’ uit 1976, dat hij ooit schonk aan Mathilde Willink, bracht op een veiling voor naoorlogse en hedendaagse kunst 24.000 euro op, de hoogste bekende veilingprijs voor zijn werk. Vroege etsen uit de periode 1958 tot 1965, waarvan soms slechts vijf exemplaren bestonden, worden getaxeerd op tot circa 10.000 euro per stuk.
Het grote deel van zijn grafisch werk (losse etsen, tekeningen, gouaches) wordt voor bescheidener prijzen verhandeld. Op Kunstveiling.nl, Marktplaats en bij galerijen als Simonis en Buunk circuleren zijn werken veelal in de range van enkele honderden tot enkele duizenden euro’s. Dat Heyboer altijd een democratisch prijsbeleid voerde, heeft ertoe geleid dat er veel werk in omloop is, wat de marktwaarde drukt. Tegelijkertijd is er een zekere voorzichtigheid geboden: in 2012 werd een tentoonstelling bij Museum de Fundatie in Zwolle afgeblazen vanwege problemen met herkomstdocumentatie, een indicatie dat er na zijn overlijden mogelijk vervalsingen in omloop kwamen. Kopers doen er goed aan werk te laten controleren via het RKD (Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis).
Wat is de nagedachtenis van Anton Heyboer vandaag?
Meer dan twintig jaar na zijn overlijden is de interesse in het werk van Anton Heyboer onverminderd aanwezig. Museum JAN in Amstelveen heeft zijn werk opgenomen in de vaste collectie en organiseerde een gelauwerde overzichtstentoonstelling. De Anton Heyboer Stichting beheert de rechten op zijn beeldmerk en ondersteunt publicaties over zijn leven en werk. Zijn biografie, die zijn unieke leefsituatie in Den Ilp beschrijft (met meerdere vrouwen en een radicale afwijzing van het establishment), blijft een punt van discussie en fascinatie in kunsthistorische kringen.
Op de secundaire kunstmarkt is zijn werk nog altijd actief. Internationale veilingplatforms als Invaluable tonen zijn werken regelmatig, en in Nederland bieden Kunstveiling.nl en gespecialiseerde galeries zijn schilderijen en etsen aan. Voor het vermogen van zijn nalatenschap geldt dat de waarde grotendeels bepaald wordt door de markt voor 20ste-eeuwse Nederlandse kunst, een markt die stabiel maar niet spectaculair is. Zijn nalatenschap heeft geen reden voor dramatische waardestijgingen, maar ook geen signalen van een dalende interesse: Heyboer blijft een erkende naam in de naoorlogse Nederlandse kunstgeschiedenis.
Veelgestelde vragen over het vermogen van Anton Heyboer
Wat was het vermogen van Anton Heyboer? +
Het vermogen van Anton Heyboer werd op het moment van zijn overlijden in 2005 geschat op enkele honderdduizenden tot wellicht een paar miljoen euro. Zijn bezit bestond vrijwel uitsluitend uit zijn kunstnalatenschap van circa tachtigduizend werken. Een exact bedrag is nooit openbaar gemaakt.
Wat zijn de hoogste veilingprijzen voor werk van Anton Heyboer? +
Het hoogste bekende veilingresultaat voor een werk van Heyboer is 24.000 euro, behaald voor het schilderij ‘I do not share my spirit’ uit 1976. Vroege etsen in kleine oplage (5 exemplaren) worden getaxeerd op tot circa 10.000 euro. Het meeste grafisch werk wisselt voor enkele honderden tot enkele duizenden euro’s van eigenaar.
Wanneer overleed Anton Heyboer? +
Anton Heyboer overleed op 9 april 2005 in Den Ilp, op 81-jarige leeftijd. Hij had zijn hele leven op die boerderij in Noord-Holland gewoond en gewerkt.
Is er een museum gewijd aan Anton Heyboer? +
Er is geen museum uitsluitend aan hem gewijd, maar Museum JAN in Amstelveen (eerder bekend als Museum Jan van der Togt) heeft zijn werk prominent opgenomen en organiseerde de overzichtstentoonstelling ‘Levenskunstenaar’. De Anton Heyboer Stichting beheert zijn artistieke nalatenschap.